تبلیغات
انجمن کوهنوردان ایران - نمایندگی ساوجبلاغ ، نظرآباد و طالقان - سازمان های مردم نهاد و ضرورت های اخلاقی حاكم بر آن





نوع مطلب :مقاله ها، 
برچسب ها :سمن، سازمان های مردم نهاد،
لینک های مرتبط :




 
انجمن کوهنوردان ایران - نمایندگی ساوجبلاغ ، نظرآباد و طالقان
                                                        
درباره وبلاگ

دوستانی که تمایل به عضویت و همکاری در دفتر انجمن را دارند می توانند جهت آشنایی بیشتر در یکی از جلسات انجمن که در روزهای سه شنبه ، راس ساعت 18 و در خانه کوهنورد شهرستان ساوجبلاغ برگزار می شود، شرکت نمایند .
آدرس : هشتگرد - خیابان آزادگان - خیابان شهید خرازی - بالاتر از فروشگاه فرهنگیان - باشگاه ورزشی میرزا کوچک خان
تلفکس : 44212350 - 026

ایمیل : e.alborzkuh@gmail.com
مدیر وبلاگ : همنورد
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

یكی از مسائلی كه همواره جوامع انسانی با آن درگیر هستند معضلات اجتماعی از قبیل فقر ، مصرف مواد مخدر ، شیوع برخی بیماریها ، اشاعه فساد و بی بند و باری ، معضلات زیست محیطی ،تنش های اجتماعی، فقر فرهنگی ، فاصله های زیاد طبقاتی ، فقدان فرهنگ مناسب شهر نشینی و صدها مورد دیگرمی باشد كه اگرچه نهادها و سازمانهای دولتی و رسمی ، به منظور غلبه بر این معضلات همواره برنامه ها و سیاست هایی را اعمال می نمایند و بودجه هایی را سالانه مصروف این بخش می سازند اما نقش مشاركتی سازمانهای مردم نهاد و تشكل های محلی می توانند ، كمك مؤثری در این راه باشند...

سازمانهای مردم نهاد كه به اختصار سمن نامیده می شوند ،از مهمترین سرمایه های اجتماعی و ازمؤثرترین ره آوردهای تمدن بشری است كه به نوعی می تواند بستر تأ ثیرگذاری آحاد جامعه را طی جریان ها و فرایندهای تخصصی فراهم كند لذا حفظ و تعالی چنین سازمانهایی سخت تر از دست یابی به آنهااست.

این سازمانها معمولاً با همت افرادی پدید می آیند كه تلاش بی قید و شرط و خالصانه و بدون چشم داشت را سرلوحه عمل خویش قرارداده و با توجه به فرهنگ موجود در آن كشور ، برای انجام امور داوطلبانه با گرایش های فرهنگی، خیریه ای، محیط زیست ، بشردوستانه و...در چار چوب قوانین كشورها فعالیت میكنند.

از آن جا كه فعالین این سازمانها در جریان انواع مهارت ها، دانش ها و تجارب رشد میكنند، به میزان و عمق ارتباطات اجتماعی كه میان افراد وگروههای مختلف فعال در آنها شكل می گیرد، به سرمایه های اجتماعی جامعه تبدیل می شوند.

هدایت این سازمان ها به سوی فعالیت های هدفمند و تأثیرگذار ، اراده و عزمی ملی را می طلبد تا فعالیتهای آنها را برخواست ها، نیازها ، ضرورتهاو معیارهای جامعه منطبق كند.

در این راستااز آنجا كه اخلاق سازمانی هم در سرآمدی و ارتقاء سازمانهای مردم نهاد نقش دارد و هم در نقش اصلاح اجتماعی و هدایتی آنهامؤثر است، وجود ضابطه های اخلاقی و فضایل رفتاری در این سازمانها اهمیت فراوان دارد و همچنین وجود شاخص های اخلاقی، ارزشها و ملاك ها و فضایل انسانی و رفتاری در فعالان این قبیل سازمان ها از اولویتهای اساسی محسوب می شود

سازمان‌های مردم‌نهاد با تأکید بر ۳ اصل داوطلبانه، غیر انتفاعی و غیر سیاسی ، در جهت پیشبرد اهداف علمی ، بهداشتی ، خدماتی، زیست محیطی ، فرهنگی ، اجتماعی ، ادبی ، و.....فعالیت می كنند.

زمینه فعالیت این سازمانها متناسب با اهداف آنها است ، و معمولادر برقراری تماس های مداوم با مسئولان و مردم ، بالابردن آگاهی عمومی ، شناسایی و همكاری با نهادهای همفكر، نظارت و شناسایی نقاط ضعف تشكیلات دولتی از راه مشورت دادن به قانون گذاران و سیاست گذاران ، اجرای داوطلبانه قوانین ، شانه به شانه مجریان دولتی ایفای نقش می كنند.

مهمترین مولفه های یك سمن به اصل همكاری،یادگیری و مشاركت اعضائ آن مربوط است.و در واقع مشاركت مهمترین قوام سمن است كه اساساً پیدایش و ماندگاری آن را رقم میزند.

لذا فعالیت آنها اساساً معطوف به فعالیت های تجاری و سودجویانه نیست و خود راطرفدار اصولی چون ارائه خدمات عام، احتر ام به حقوق بشر، داشتن آرمان، مسئولیت پذیری، همكاری برون مرزی ، پاسخگویی واهمیت دادن به توده ها و عامه مردم، ،صداقت، شفافیت ، صراحت، ساختار غیر سودجویانه، اتخاذ رویكردجامع و داوطلبانگی می دانند به همین دلیل سمن مانند هر سازمانی موفقیت خود را وامدار پای بندی به مسئولیت های اخلاقی می داند و رعایت اصول اخلاقی مهمترین مبنای فعالیت هر سازمان مردم نهاد است.

با توجه به اهمیت این موضوع باید دید هنجارها و ملاكهای اخلاقی حاكم بر سمن كدامند و بر چه اصول وارزشهای اخلاقی استوارند؟

آیا آنها همان ملاكهای عام و ر ایج اخلاقی حاكم بر جامعه اند؟ و یا فراتر ازهنجارهای عام اخلاقی هستند؟‍‍.

اصول اخلاقی حاكم بر سازمان های مردم نهاد:

1 - اخلاق در سازمانهای مردم نهاد

از آنجا كه سمن سازمانی خیرخواه است و خیرخواهی علت غایی تأسیس و جهت گیری عمدة فعالیتهای آن است واكرام كردن و محبت ورزیدن به انسانها اصل حاكم بر آن است لذا اخلاقی بودن سازمانهای مردم نهاد نقش راهبردی در موفقیت آن دارد و اعتمادآفرینی، مشاركت طلبی عناصر مؤثردر موفقیت سازمانی اند كه بر درخت مبارك اخلاق می رویند.

پایبندی به اخلاق در مناسبات درون سازمانی و برون سازمانی یك سمن سبب ترویج اعتمادآفرینی می شود.اعتماد یك سرمایه اجتماعی است و نقش راهبردی در كاهش تنشها و نزاع ها و افزایش هم یاری و تعاون دارد و رعایت صداقت، صراحت، امانت داری، رازداری، انصاف و پرهیز از تبعیض فعالیتهای سازمانی را كارآمدتر می سازد.

سازمانهای اخلاقی از انرژی منفی، تنشهای سازمانی، مفاسد اداری، رفتاری و مالی مصونند و همین امر بر موفقیت آنها اضافه میكند.

با توجه به اهمیت این موضوع، مواردی به منزله توصیه های راهبردی برای اخلاقی سازی سمن ارایه میشود:

- تدوین منشور اخلاقی سازمان مردم نهاد:

این سند باید متضمن همه مسئولیتهای اخلاقی سمن در قبال حقوق عناصر درونی و بیرونی باشد وفراگیری، انسجام، وضوح و قابلیت اجرا از مهمترین ویژگی سند یا آیین اخلاقی سمن است.

- آموزش و ترویج سند اخلاقی برای همه اعضای سازمان:

پذیرفتن سند اخلاقی و اعلام وفاداری به آن جزو شرایط عضویت در سمن تلقی می شود.آموزش اخلاق هرگز منحصر در روشهای مستقیم نیست چرا كه این روشها از كارآیی كمتری برخوردارند.

2- اصل استقلال و بی طرفی

سازمانهای مردم نهاد، در هر سطحی كه فعالیت می كنند، ملزم به بی طرفی اند.آنها بایستی همچون داورهای منصف و تیز بین عمل كنند كه هیچ امری استقلال و بیطرفی آنان را مخدوش نسازد.این اصل مهمترین مبنای اخلاق سمن است.سازمانهای غیر دولتی باید به شكلی عادلانه و بی طرفانه، آن چیزی را كه از واقعیت یك ماجرا یا موضوع درك می كنند، با استفاده از ابزارهای در دسترس خود، به اطلاع عموم برسانند.درگیر نبودن در ملاحظات خاص سیاسی و همچنین برخورداری از ابزارهای متنوع ارتباط گیری و اطلاع رسانی،شاخصه هایی هستند كه در این راه سازمان مردم نهاد را یاری میرسانند.به علاوه عواملی همچون مردمی بودن، خودجوش، غیر دولتی و داوطلبانه بودن عملكرد یك سازمان غیردولتی، سبب شده تا همواره تصویری مثبت از رفتار و برنامه عمل یك سازمان غیر دولتی در اذهان جامعه و افكار عمومی نقش بندد.با این حال، این امر در تمامی موارد مصداق ندارد. برخی از سازمانهای غیر دولتی –خواسته یا ناخواسته – در دام برخی ترفندهای سیاسی گیر افتاده و فعالیتهای خود را مخدوش میسازند لذا بیطرف بودن یكی از عناصر اصلی سازمان های مردم نهاد است.

3- واكنش هوشمندانه و مسئولیت پذیر

نخستین ملاك در تعامل اخلاقی اجتناب از واكنش های هیجانی در مواجهه با یكدیگر است.وقتی معضلی بروز می كند و افراد به اختلاف، چالش و یا تنش می رسند، واكنشهای هیجانی آنها را از همیاری، مشاركت و تعاون دور می سازد.ستیز و گریز دو گونه عمده واكنش هایی هیجانی اند كه بنیان فعالیتهای سازمان مردم نهاد را میلرزانند.انسانهایی كه در گرفتاریها و اختلاف نظرها به تعارض،نزاع، كشمكش، تندی، پرخاشگری و خشم متوسل می شوند، از تعاون، همكاری و همیاری ناتوان می شوند و قوام كار گروهی كه اساس سمن است فرو می ریزد.در واكنش گریز نیز انسانها به دلیل فرار از یكدیگر و قهر از همكاری باز میمانند.یكی از راه های پیشگیری و درمان واكنش های مخرب هیجانی آن است كه در مواجهه با معضلات بدون آنكه خود یا فرد را متهم و تخطئه كنیم به مسأله بیاندیشیم و در مقام حل هوشمندانه مسأله برآییم و به مسئولیت در قبال كردار، گفتار خویش واقف باشیم.واكنش هوشمندانه و مسئولیت پذیر اساس تعامل اخلاقی و اثربخش در سمن است و آن بر خودشناسی لحظه ای افراد استوار است.هرچه اعضای سازمان مردم نهاد از خودشناسی ژرف تری برخوردار باشند به همان میزان از پرخاشگری و سایر واكنشهای هیجانی مصون می مانند.

اخذ واكنش هوشمندانه و خودداری از واكنشهای هیجانی مهمترین بنیان تعامل اخلاقی و تفاهم در كار گروهی است.آنچه موفقیت سازمانی سمن را تهدید می كند، پرخاشگری، زیر آبزنی، تنش،قهر، كینه توزی، عداوت و دشمنی و سایر رذایل اخلاقی است.همه این رفتارها گونه ای از واكنش هیجانی اند.به همین دلیل اخذ واكنش هوشمندانه و مسئولیت پذیری را باید سرلوحة ملاكهای اخلاقی قرار داد.

4 -احترام اصیل و نامشروط

یكی از مهمترین ملاكهای اخلاقی در نظام ارزشی سمن ها حرمت و كرامت افراد است.انسان فارغ از هر امر عارضی مانند زبان، نژاد، قومیت و...از كرامت و احترام برخوردار است.احترام وظیفه اخلاقی ما است كه انجام آن در گرو هیچ قید و بندی نیست.احترام كاذب، احترام به شرط چشم داشت در واقع یك نوع بی احترامی است.

قوام فعالیتهای سمن به نهادینه شدن احترام بین اعضای آن است.البته احترام محدود به تعامل درون سازمانی نیست بلكه تعامل سازمان مردم نهاد با دیگر افراد و سازمانها نیز باید بر احترام استوار شود.احترام پای بندی به رفتاری است كه احساس ارزشمندی را به فرد مقابل انتقال دهد و بر عكس آن ، توهین، خوار داشتن، تمسخر كردن و هر فعالیتی كه سبب احساس كهتری دیگران شود، رذیلت اخلاقی است.

5-امانت نگری

مراد از امانت نگری مفهومی عمیقتر و حقیقتی ژرفتر از امانت داری است.امانتداری یك فضیلت رفتاری است كه ریشه در بینش متعالی انسان دارد.بینشی كه انسان بر اساس آن هر آنچه را در اختیار دارد، امانت می بیند كه به رسم ودیعه و یا به طرق دیگری در اختیاراو قرار گرفته است.امانت داری در ودیعه مفهوم محدودی دارد.فرد در امر مورد ودیعه حق تصرف ندارد بلكه آن را باید بدون تصرف حفظ كرده و به صاحب امانت باز پس گرداند. در فعالیتهای سمن نیز امانت انگاری هر چیزی كه در اختیار ماست، زیر ساخت امانتداری نسبت به خود و دیگران است و فرد باید نسبت به اموری كه در آنها تصرف میكند امانت نگر باشد.

6-حفظ حریم شخصی

یكی از آفات كار گروهی و فعالیت سازمانی به مخاطره افتادن استقلال فردی و از بین رفتن حریم خصوصی افراد است.حس جستجوگری و كنجكاوی، افراد را به حریم خصوصی دیگران می كشاند.رعایت حریم خصوصی انسانها یك اصل اخلاقی است.

حریم خصوصی مراتب مختلف دارد.نخستین مرتبة آن حریم خانوادگی افراد است.كسی اجازه ورود به اسرار خانوادگی انسانها را ندارد.روابط بین فرد و همسرش، روابط بین فرزندان و والدین حریم خانوادگی افرادند.ما مجاز به كسب هرگونه اطلاعاتی در زمینه مسایل خانوادگی افراد نیستیم و در موارد خاص باید تنها در چارچوب مقررات و با اطلاع فرد انجام شود.

دومین مرتبة حریم خصوصی، حریم شخصی خود فرد است.در خانواده، چنین نیست كه افراد و اعضاء خانواده مجاز به تجسس در امور یكدیگر باشند.پدر حریم خصوصی دارد كه ورود به آن نه برای فرزندان مجاز است و نه برای همسر و برعكس فرزندان حریم خصوصی دارند كه باید حفظ شود.كنترل فرزندان به معنای شكستن حریم خصوصی آنان نیست.به همین دلیل باید كنترل اعضاء به گونه ای باشد كه مستلزم ورود به حریم خصوصی آنان نباشد.

7 -رازداری

غالباً رازداری با حفظ حریم خصوصی و با امانت داری اشتباه میشود.مراد از رازداری آن است كه اگر به هر دلیلی به اسرار دست یافتیم نباید آنها را برای دیگران افشا كنیم.دستیابی به اسرار افراد لزوماً از طریق ورود به حریم خصوصی نیست بلكه افراد به طرق مختلف به اسرار دیگران وقوف می یابند.امروزه اطلاعات منشاء قدرت است و حفظ اطلاعات محرمانه و اسرار افراد یك اصل اخلاقی است.افرادی كه به غیبت می پردازند غالباً راز مردم را افشا میكنند.

8-پاسخگویی و نقدپذیری

انسانها نسبت به تصمیم ها و اقدامهای خود دوگونه تلقی دارند.كسانی با تكبر وغرور از آنچه انجام می دهند به نحو نامشروط راضی اند و هرگز رفتار خود را قابل چون و چرا نمی دانند و در قبال عملكرد خویش پاسخگو نیستند.تلقی آنان چنین است : چون من انجام دادم پس خوب است.تلقی دوم كه بر نگرش و منش اخلاقی استوار است، مسئولیت پذیری در قبال تصمیم و رفتار است.آنان افراد را محقّ میدانند كه از دلیل رفتارشان بپرسند.بر اساس این نگرش، آنان نقد و پرسش را حق دیگران می دانند و نقدپذیری و پاسخگویی را وظیفة اخلاقی خود تلقی میكنند.نگرش اخلاقی این است كه ما نسبت به رفتارهایمان باید پاسخگو باشیم.اگر كسی از دلیل و عقلانیت رفتارمان بپرسد نباید واكنش هیجانی نشان دهیم بلكه باید ادله تصمیم و رفتار خود را در ترازوی داوری همگانی قرار دهیم.قوام كار گروهی و فعالیت سازمانی به ویژه در سازمانهای مردم نهاد بر پاسخگویی افراد و پاسخگویی سازمان است.مطبوعات حق انتقاد و استیضاح دارند و سازمان وظیفه پاسخ دادن به آنها را دارد.نقدگریزی موجب استكبار می شود و قوام سازمان را فرو میریزد.سازمان بر ای نقدپذیری خود باید نظام جامع پیشنهادات و انتقادات را تدوین كند و با استقبال از نقد دیگران آنها را تحلیل و به نحو منطقی پاسخ دهد.

9-عفو و گذشت

بروز اختلاف در كار گروهی امر طبیعی است.همچنین طبیعی است كه افراد در كار گروهی و فعالیت سازمانی از یكدیگر رنجش خا طر پیدا كنند.كسی حقی را پایمال كند و بر دیگری اجحاف نماید.مواجهه با خطای دیگران می تواند با واكنش هیجانی، مقابله به مثل، عملیات تلافی جویانه و انتقام باشد.چنین واكنشی سامان فعالیت گروهی را فرو می ریزد و تعامل سازنده را به دشمنی مخرب تبدیل میكند.

مواجهة اخلاقی با خطای دیگران عفو و گذشت است.نادیده گرفتن خطای دیگران از نگرش اخلاقی ناشی می شود.انسان اخلاقی در فعالیت گروهی به رسمیت می شناسد كه افراد خطا كنند، عمد در خطا، و یا استمرار در خطا با اصل خطاكاری متفاوت است.عفو و گذشت فرد را از واكنشهای هیجانی و تلافی جویانه باز می دارد و این سبب پیشگیری از وقوع خطا میشود. امروزه در جامعه معاصر به ویژه در فعالیتهای گروهی و سازمانی بیش از هر امر دیگر به این اصل اخلاقی نیاز مندیم.بنیان سازمان مردم نهاد بر عفو و گذشت و بخشودن استوار است.

10-وفاداری سازمانی

عضویت در سمن مسئولیت های فراوانی را به میان می آورد.یكی از مهمترین مسئولیت ها وفاداری و تعهد سازمانی است.وفاداری سازمانی را به دو صورت تعریف كرده اند : اجتناب از هرگونه اقدامی كه موجب ضرر به سازمان می شود، اعم از ضرر مادی یا معنوی.این تعریف حداقل گرایانه است.تعریف دیگری نیز ارایه شده است كه فراتر از دوری از ضرر رساندن است : دغدغة حفظ منافع سازمان و توسعة آن.گفته اند افراد یا به دلیل رضایت شغلی تعهد سازمانی می یابند یا به دلیل رابطه عاطفی با سازمان وفادار می شوند و یا به دلیل الزام های بیرونی، اما مهمترین عامل وفاداری سازمانی الزام درونی برخاسته از مسئولیت پذیری اخلاقی افراد در قبال منافع سازمان است.لذا ترجیح منافع سازمانی بر مصالح شخصی، اصل اخلاقی تلقی می شود.ما می رویم اما سازمان با نقش اجتماعی خود میماند.حمیت و غیرت سازمانی برخاسته از چنین نگرشی است.

11--منافع ملی

مهمترین مسئولیت اخلاقی سمن حفظ و توسعه منافع ملی و مصالح اجتماعی است.وفاداری سازمانی نیز در راستای دست یابی به منافع ملی ارزش می یابد.سازما ن های مردم نهاد در قبال مصالح اجتماعی و توسعه جامعه مسئولند.این مسئولیت پذیری ابعاد فراوان علمی، اقتصادی، فرهنگی، دینی، سیاسی و صنفی دارد.ترویج اخلاق در همه نهادهای اجتماعی به ویژه ترویج اخلاق در سازمانها ی مردم نهاد مصداق بارز مسئولیت پذیری سمن در قبال جامعه است.منافع ملی ابعاد فراوان دارد : میراث فرهنگی، تاریخی، منابع طبیعی، منابع انسانی، ثروت ملی، توسعه اجتماعی و مزیت راهبردی در تعامل جهانی نمونه هایی از این ابعاد اند.سمن حافظ و مروج منافع ملی است.

می توان نتیجه گرفت که:

1- پایبندی به اخلاق در مناسبات درون سازمانی و برون سازمانی یك سمن از ضرورت های حاكم بر آن است

2-رعایت بیطرفی و اصل استقلال یكی از مهمترین مبنای اخلاقی سمن است.

3- رعایت اصول اخلاقی و اجتناب از واكنش های هیجانی در مواجهه با یكدیگر در زمانی كه معضلی بروز می كند و افراد به اختلاف، چالش و یا تنش می رسند ،اساس تعامل اخلاقی و اثربخش در سمن است .

4-برخورد صادقانه و همراه با احتر ام اصیل در مواجهة با یكدیگر یكی از مهمترین ملاكهای اخلاقی در نظام ارزشی سمن است .

5-رعایت امانتداری و امانت انگاری هر چیزی كه در اختیار ماست از فضیلت های رفتاری درسمن است .

6-حفظ حریم خصوصی افراد در چارچوب قانون از الزامهای اخلاقی سمن است.

7-پاسخگویی و استقبال از انتقاد، ارزش اخلاقی مؤثر در تعالی فردی و سازمانی سمن است

     

   شهناز قلی زاده، روابط عمومی انجمن کوهنوردان ایران

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.